Oud-Katholiek IJmuiden

Columns | Februari 2011 - Een spin in de morgen...

Een spin in de morgen brengt kommer en zorgen,
maar een spin in de avond is verkwikkend en lavend.

Bijgeloof, de overtuiging dat er op sommige momenten bovennatuurlijke krachten in het spel zijn, die wij met bepaalde acties kunnen oproepen of afweren, is van overal en van alle tijden. Vaak gaat het om het beïnvloeden van geluk of ongeluk, gekoppeld aan voorwerpen of symbolen. Meestal wordt een overtuiging bijgeloof genoemd als het niet past in een religie. En omdat religies wereldwijd verschillen, zijn ook de bijgeloven van land tot land, van continent tot continent verschillend.

Hoe ze ontstaan, die vreemde koppelingen tussen zaken en geluk of ongeluk? Mogelijk heeft ooit iemand een toevallige samenloop van omstandigheden ontdekt en er daarna een mooie regel bij bedacht. Dat zou zo gegaan kunnen zijn bij de ladder. Als je er onderdoor loopt is de kans dat je een stuk gereedschap of een spat verf op je hoofd krijgt, aanzienlijk groter dan wanneer je er omheen loopt. Maar er is een mooiere uitleg: De ladder, de muur en de bodem vormen een driehoek. De driehoek vormt het symbool van de goddelijke drie-eenheid en daar moet je je natuurlijk niet in mengen, dus: Loop nooit onder een ladder door. In niet-christelijke gebieden zal wel een andere verklaring gevonden zijn voor hetzelfde fenomeen. Zeker is ook, dat als in een cultuur genoeg mensen iets geloven, ook anderen daar gemakkelijk van overtuigd raken.

Er is niet veel onderzoek gedaan naar de invloed van bijgeloof op ons doen en laten, maar in veel hotels is geen 13e verdieping. En welke patient waagt zich in operatiekamer 13? Een stel Chinese economen hebben ontdekt, dat mensen bereid waren veel meer te betalen voor een autonummerbord met daarin het cijfer 8, het Chinese geluksgetal. Borden met het Chinese ongeluksgetal, 4, zijn veel goedkoper.

Vrijdag de dertiende is dé onheilsdag. Op vrijdag is Jezus gekruisigd. En als dat samenvalt met het ongeluksgetal 13, dan móet het wel misgaan. En andere verklaring is dat op vrijdag 13 oktober 1307 alle leden van de orde der tempeliers, door de franse koning Filips de Schone – met hulp van paus Clemens V - werden gearresteerd, gemarteld, vermoord en hun bezittingen verbeurd verklaard. De orde werd de paus te machtig, en was de koning te rijk.

Wat een pech, dat de dertiende van de maand vaker op vrijdag valt (14,34%) dan op andere dagen van de week (gemiddeld 14,27%)

Mijn oma, een gelovige vrouw, at beslist geen rodekool op maandag. Mijn schoonmoeder was niet helemaal zeker van de dag, dus – je weet maar nooit – rodekool kwam daar niet op maandag én niet op vrijdag op tafel.

Natuurlijk doe ik niet aan al deze onzinnige bijgeloven. Ik hecht er geen enkele waarde aan, maar … zo’n overmoedige verklaring kan ik toch maar beter even afkloppen. Op ongeverfd eiken-, wilgen-, of appelhout natuurlijk. Want naar een oud-Germaanse overtuiging zijn bomen de aardse belichaming van de goden op aarde, en die kunnen dus onheil veilig naar de bodem afvoeren.

Hans